Welt-in-Hannover.de Welt-in-Hannover.de Welt-in-Hannover.de Welt-in-Hannover.de
Nicht genug gekocht

ستون سوء تفاهم های فرهنگی

به اندازۀ کافی نپخته ام

آیا میهمان باید از پیش اعلام شده باشد؟

  هلگا باربارا گوندلاخ | 29.06.2016

در طی دوران دانشجویی خود «مارا» به عنوان داوطلب در برنامۀ توسعه به تانزانیا اعزام گردید. در آنجا با شریک زندگی کنونی خود «کلمنت» آشنا شد. یک بار در نخستین سال آشنایی، کلمنت دو تن از دوستان خود را بدون اعلام قبلی برای صرف ناهار با خود به خانه آورد. این برای مارا بسیار نامطبوع بود. او میخواست میزبان خوبی باشد اما حالا موجودی آشپزخانه برای تهیۀ غذا بسیار اندک بود. لذا به میهمان خود گفت: «امروز من به اندازۀ کافی نپخته ام، لطفا فردا برای ناهار بیایید». میهمانان چیزی نگفتند و محترمانه لبخندی زدند. اما پس از یک گفتگوی مختصر راهشان را گرفتند و رفتند. کلمنت محترمانه میهمانان خود را تا آستانۀ در بدرقه کرد اما در بازگشت به روشنی کامل به مارا گفت که از برخورد او اصلا خوشش نیامده است. چه شده بود؟ در فرهنگ کلمنت، میهمان نوازی از اهمیت والایی برخوردار است. بدین معنی که انسان همیشه از میهمان به مهربانی استقبال میکند و درصورت لزوم غذای خود را به او داده یا با او قسمت میکند. بازگرداندن میهمان به هیچ روی قابل قبول نیست. با این رفتار مارا، کلمنت نزد دوستانش شرمنده شده بود. مارا اما برعکس، مایل بود که به عنوان یک میزبان خوب، میهمانان خود را با شکم سیر به خانه روانه کند، اما در آن شرایط نه یخچالی در خانه بود و نه نان کافی که شکم کسی را سیر کند. مارا آمادگی نداشت و این برایش بسیار سنگین بود و میل داشت که روز بهتر پذیرایی خوبی از میهمان خود به عمل آورد و غذایی تهیه کند که همه با آن سیر شوند. تلاش او برای میزبانی بهتر نه تنها با ارزش تلقی نشد بلکه باعث سوء تفاهم نیز شد. در این مورد فکر میکرد بهتر بود کلمنت او را در این موقعیت ناخوشایند قرار نمیداد و آمدن میهمانان را از پیش به او خبر میداد. در فرهنگ کلمنت اما برعکس، برنامه ریزی از پیش به ندرت اتفاق میافتد و میهمانان همواره سرزده از راه میرسند و برای میزبان نیز این کاملا عادی است و اغلب برای میهمانان احتمالی غذا تهیه میشود.

ماجرا چه شکل دیگری میتوانست داشته باشد؟
بدیهی است که ما را برای زندگی در تانزانیا خود را آماده کرده بود. اما رفتارهای ناشی از فرهنگ از چنان پیچیدگی برخوردارند که ما نمیتوانیم برای تمامی موقعیت ها آمادگی داشته باشیم. و یا موقعیت ها چنان ناگهانی پیش می آیند که شخص نمیتواند در مورد آنها از پیش خوانده یا شنیده و راهنمایی شده باشد و لذا متناسب با فرهنگ خود نسبت بدان واکنش نشان میدهد.
در این مورد کلمنت باید واسط ماجرا میشد، بدین ترتیب که از مارا دلیل رفتارش را می پرسید و به میهمانان خود آن را توضیح میداد. اما لازمۀ آن این است در آن لحظه به این فکر بیافتد که رفتار مارا ریشه در فرهنگ زادگاه او دارد.
ما را نیز باید میکوشید رفتار خود را برای کلمنت و میهمانان توضیح بدهد. لازمۀ این نیز آن بود که وی در لحظه متوجه میشد که رفتارش تا چه میزان ریشه در فرهنگ خود دارد و در فرهنگ کلمنت چگونه ارزش گذاری میشود.
دو میهمان نیز باید در مقابل میزبان خود متانت و تساهل از خود نشان میدادند و با خود میگفتند: رفتار این خانم به هیچ روی با فرهنگ ما همخوانی ندارد، اما شاید در فرهنگ خودش معنایی دیگر دارد. این نیز پیش شرط خود را دارد و آن اینکه هر دو مرد در لحظه به تفاوت فرهنگ ها می اندیشیدند.
شخص نه باید و نه میتواند تمامی جزئیات را از پیش بداند. این را که در هر مورد چگونه باید رفتار کرد، زندگی روزانه به انسان می آموزد.
مارا اکنون یک روانشناس شده و در یک مرکز مشاورۀ تربیتی کار میکند. او هنوز با کلمنت زندگی میکند.

رفتار بیجا داشتن، یا حرف بیجا گفتن
نادانسته کاری یا ناخواسته حرفی بیجا زدن یا کاری بیجا کردن.
کاری که برای دیگران ناخوشایند بوده و یا موقعیتی ناگوار پدید می آورد.
من در شغل خود به عنوان مربی و مشاور، همواره یا خود شاهد و یا شنوندۀ ماجراهایی بوده ام که از سوء تفاهم فرهنگی ناشی میشوند. اغلب مواردی کوچک و روزمره هستند که زندگی را مشکل میکنند. اغلب میتوانیم آنها را درک کنیم و یا لبخندی بر لب بیاوریم، اما در هرصورت میتوانیم از آنها بیاموزیم. با موافقت افرادی که به من مراجعه میکندد، برآنم که این داستان ها را با شما درمیان بگذارم.

جهان در هانوفر از کمک‌های همکاران افتخاری خود و حمایت‌ نهادهای گوناگون سپاسگذاری می‌کند و به ادامۀ این حمایت‌ها و همکاری‌ها امید دارد.

سرپرست پروژۀ جهان در هانوفر خانم دوریس شرودرـ کوپف، مسئول امور مشارکت مهاجرین، در شهرداری هانوفر می‌باشند.

kargah e. V. - Verein für interkulturelle Kommunikation, Migrations- und Flüchtlingsarbeit    Kulturzentrum Faust e. V.    Landeshauptstadt Hannover